PROPUESTA DEL ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI EN EL FORO DE POLÍTICAS LINGÜÍSTICAS DEL PARAGUAY 2009 (EN GUARANI)
Agosto, Mes del Idioma Guarani 2009: Tercera Etapa
SADY Y TEÓFILO ACOSTA EN EL ATENEO Y VISITA DE ALUMNOS DEL COLEGIO STELLA MARYS
Sociolinguista japonés en el ATENEO y Power Point educativos en Guarani
Aniversario del extraordinario poeta paraguayo: Emiliano R. Fernández
Emiliano R. Fernández
El 8 de agosto de 1894 nació en Yvysunu (Guarambare) el más grande poeta paraguayo de todos los tiempos: Emiliano R. Fernández. Este es el homenaje del ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI para él, en "Guarani Ñe'ê".
David Galeano Olivera
ateneoguarani@tigo.com.py
Heñoi'akue Yvysunu, Guarambarépe, ára 8 jasypoapy 1894-me. Itúva herava'ekue Silvestre Fernández ha isýkatu Bernarda Rivarola. Mitâmbo'ehaópente (escuela) oikejepe. 1914 guive ohai iñe'êpoty. Oho oñorairôvo ñane retâ rayhupápe Chako ñorairôme. Upe ñorarirô aja, ary 1934-me, omendákuri María Belén Lugore, Ka'akupe tupâópe. 1948-pe ojejapiva'ekue, ñemuha "Caracolito"-pe, Loma Kavara, Paraguaýpe. Upépe oñemopu'â upe rire "Stella Maris" tupâo. Omanókuri 15 jasyporundy 1949-me.
Ohai: "Adios trigueña resa yvoty", "Ahakuetévo", "Aháma che chína (che la reina)", "Alborada (en tu ventana)", "a mi florcita del Paraguay", "Causa neñaña", "Asunción del Paraguay", "Arribeño purahéi", “Clavel poty pytâite", "Ko'ápe che avy'ave", "Concepción jerére", Che lucero ñemimby", "Chepochýma nendive", "Despierta mi Angelina", "En tu venta", "Guavira poty", "La cautiva", "La útlima letra", "Nde juru mbyte", "Noches del Paraguay", "Ñesûháme", "Oda pasional", "Primavera", "Pyhare amangýpe", "Retenpe pyhare", "Rojas Silva rekávo", "Salud che paraje-kue", "Siete notas musicales", "13 Tujutî", "Yvapovô poty", ha heta ambue ñe'êpoty.
ASUNCIÓN DEL PARAGUAY
I
Ndaikuaái ojehúva chéve cheko’ënte sapy’a
Che ygue yguerei rasaitéma ndavy’ái...
Ama’ë y Paraguaýre che resa angáko ikä
Ajuségui rohecha, Asunción del Paraguay.
II
Ymaitéma ku guyráicha aikove iñapytïmby
Iñañáva tekove che pepo anga oikytï
Noguahëiva che rendápe peteï ára tory
Chepejúva’erä po’ápe chereru rohechami
III
Ága péina Ñandejára “iporämante” he’i
Ha peteï guyra’imi cherendápema ojokuái
Cherupívo ipepo ári chereru rohechami
Amano mboyve jaíre, Asunción del Paraguay
IV
Nendivéma cheko’ëvo che pytu arumijey
Chepeju yvytu ambue noguahëivami amoite
Omymýi che py’apy, oikovéma che ruguy
Oje’omive ichugui tukumbo rapykuere
V
Aheja che rembiayhu jepevéramo ambyasy
Añandúva chejopy tekorasy chembokuerái
Aheja avei che symíme tapere ha pore’ÿ
Ajuségui nderechávo, Asunción del Paraguay
VI
Cherasy techaga’úgui iñypytü che rekove
Ha amoite javorái guýpe nahi’äi chéve amano
Ha aru che korasöme ojehýiva ku pere
Ha kyvömante ikatúne yvotýpe aipohäno
VII
Rehendúva apurahéirö rehendúva che ñe’ë
Rehendúva chepy’ambúrö che rova nderehechái
Kóina upévare aru mbykymi ajapova’ekue
Purahéi ndéve guarä, Asunción del Paraguay
VIII
Ahetüma ku jazmín ahetü ave reseda
Hyakuävu Paraguay ko yvága ja’eha
Ahetüma ku cedrón che py’a rupirupi
Iporä ndaijojahái Juan de Ayolas tapÿimi
IX
Tomimbi mbyja ko’ë tahyapu Laurel rakä
Toveve pindo rogue leömi tosapukái
Ñande sy topukavy tomboveve iñakähoja
Imembýpe tohovasa, Asunción del Paraguay.
13 TUJUTÏ
I
Número trece che regimiento
Tamoñarómente ojekuaa
Fortín Nanawa che campamento
La muralla viva oje’eha
II
Na tahupimi mano a la viséra
Ha tambojoja che mbarakami
Amongaraívo Nanawa trinchera
Taropurahéi 13 Tujutï
III
Aropurahéita regimiento trece
Nanawa de gloria jeroviahaite
Ha ityvyrami regimiento siete
La muralla viva mopu’ähare
IV
Ro’atamahágui tesaraietépe
Peteï ko’ëme roñeñanduka
Roheja hagua ore ra’yrépe
Pedestal de gloria oma’ë hagua
V
Oreave avei paraguayetéva
Soldado ja’érö urunde’ymi
Ndaha’éivante rojalavaséva
Noroikotevëi ñererochichï
VI
Mi comando Irra hendive Brizuela
Moköivevoi aña mbaraka
Ha el león chaqueño ijykerekuéra
Mayor Caballero ore ruvicha
VII
Cachorro de tigre suele ser ovéro
Mácho ra’yre machíto jey
Oime kuatiápe 20 de enero
Peneñongatu peë mbohapy
VIII
Oimeveva’eräku ore raperäme
Ore ra’äröva laurelty pyahu
Ojupi hagua umíva ru’äme
Regimiento trece oñekuämbopu
IX
Modelo ore pópe Tujutï ore réra
Mitä’i pyatä lampinokuete
Guyra ha yvytu oñesüpehëva
Ore rovasávo ohasa jave
X
Oikove pukúva mante ogueroviáne
Regimiento trece rapykuereta
Ha létra de óropema ojeguáne
Historia pyahu ko’ëramogua
XI
Reínte Bolivia heko ensuguýva
Ndohechamo’äi y Paraguay
Oï haperäme ipopía rasýva
Trece Tujutï kavichu pochy
XII
Kundt-ko oimo’änte yvypyro
Ojuhúta ápe pire pererï
Ha ojepo joka gríngo tuja výro
Nanawa rokëme ojoso itï
XIII
Oguahë jave 20 de enero
Iko’ëha ára vierne rovasy
Ohua’ïva’ekue a sangre y fuego
Oikepávo ápe ña Boli memby
XIV
Ko’ëtï guive ore retén dos-pe
Kundt rembijokuái ndikatúi oike
Osëgui hapére Rodolfito López
Mboka’i ratápe ohovapete
XV
Umi 105 ipo apenóva
Mbohapy hendáguio ihu’u tata
Hechapyrämi tatatï ojapóva
Ñu ha ka’aguy osununumba
XVI
Ñahenduröhína guyryry oikóva
Ndaja’eivoi jaikovetaha
Ndaipóri rupi ipy’a opopóva
Tape ndojuhúiva tembiguái ava
XVII
Ipyahë cañón ndosovéi metralla
Jáma mboka’i ha yvate avión
Ha ni upevérö ndoku’éi muralla
Omoïva’ekue Quinta División
XVIII
Ñane tïko’ö oúvo yvytúre
Cañón ha mboka ratatï nengue
Ha ojo’a ári jahecha pe ñúre
Inevujoa Boli re’öngue
XIX
Ava’i akängue ko’ápe ha pépe
Akäverakuéra omosarambi
A lo chirkaty machéte häimbépe
Ikokuepeguáicha lo mitä okopi
XX
Péichane voi aipo añaretäme
La mba’epochy ifunción jave
Ohecha, ohendúvamante ogueroviáne
Nanawa de gloria fárra karape
XXI
Otro pitopu Nanawa de gloria
Héra opytáma mandu’arämi
Oscribí chupe ipyahúva historia
Tamoñarökuéra Trece Tujutï
XXII
Tuguyeta apytépe ou la victoria
Regimiento trece-pe opukavymi
Ága ikatúma he’i la historia
Ndopamo’äiha raza Guarani
XXIII
Na taje’encuadrá mano a la viséra
Ha tamondoho che puraheimi
Amongaraíma Nanawa trinchéra
Ha che Regimiento Trece Tujutï
XXIV
Fortín Nanawa che campamento
La heroica Quinta che División
Número Trece che Regimiento
Ha solito el uno che Batallón.
Guarani idioma oficial del Mercosur: Repercusiones
AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI 2009: PROGRAMA DE LA PRIMERA ETAPA
Fernando de la Mora, 31 de julio de 2009.
N° 13.092.-
VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI” (Primera Etapa)
En nombre del ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI, tengo el agrado de dirigirme a Usted, a fin de invitarle a las actividades previstas en la Primera Etapa de la VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI”, que este año se realizará en adhesión a los Actos Conmemorativos del Bicentenario de la República del Paraguay. La consigna de esta edición consiste en ocupar todos los espacios (escuelas, colegios, universidades, calles, plazas, etc), realizando actividades culturales que faciliten la participación ciudadana (festivales, conferencias, debates, concursos, jornadas, seminarios, congresos, etc). El ATENEO lleva adelante este emprendimiento anualmente, desde 1986.
A continuación el PROGRAMA correspondiente a la PRIMERA ETAPA (01 al 07 de agosto):
* SABADO 01 – 08:00 hs - EMBOSCADA (CORDILLERA) - En la Colegio Nacional San Agustín
Debate: Oficialización del idioma Guarani en el Mercosur. Coordinadora: Mg. Lorenza Morel de Marecos
10:00 hs – GRAL. ARTIGAS (ITAPÚA) - En la Escuela Básica Nº 699 Vice-Presidente Sánchez
Debate: Los desafíos del Guarani en la educación del 2.000. Coordinador: Mg. Edgar González
15:00 hs – SAN LORENZO (CENTRAL) - En el Local de la Regional (San Lorenzo 976 c/ Gral. Genes)
Charla: El Guarani idioma oficial del Mercosur y las políticas lingüísticas. Coordinador: Mg. Miguel A. Verón
16:00 hs - FERNANDO DE LA MORA (CENTRAL) - En la Sede Central del ATENEO
Debate: El Guarani en los libros publicados por el MEC. Coordinador: Mg. Paublino Carlos Ferreira
* DOMINGO 02 - 08:00 hs - FERNANDO DE LA MORA (CENTRAL) - En la Sede Central del ATENEO
INAUGURACIÓN OFICIAL DE LA VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI”.- CLASES MAGISTRALES.- Tema 1: “El Guarani analizado en una tesis doctoral para una universidad francesa”, Expositora: Lic. Elodie Blestel (Universidad de Rennes II, Francia); y Tema 2: “La sociolingüística y el Guarani”, Expositor: Dr. Shaw Nicholas Gynan (docente de la Universidad de Washington Oeste, EEUU). Coordinador: Mg. Paublino Carlos Ferreira
* LUNES 03 - 18:00 hs - ARROYOS Y ESTEROS (CORDILLERA) - En el local propio del ATENEO
Encuentro con los Kaso Ñemombe’u. Coordinadora: Mg. Sabina Antonia Ovelar Cabrera
18:00 hs - CENTRO (ASUNCIÓN) - En el local de la Regional (Herrera 963 c/ EEUU)
Debate: Guarani, idioma oficial del Mercosur. Coordinadora: Mg. Selva Acosta
* MARTES 04 - 08:00 hs – CENTRO (ASUNCIÓN) - En el Edificio Inabanc (Manuel Domínguez e Iturbe)
Charla: Aspectos más destacados de la Cultura Guarani. Coordinador: Mg. Huber Iván Marecos
* MIERCOLES 05 - 08:00 hs – SAN LORENZO (CENTRAL) - En la Cooperativa San Lorenzo
Seminario sobre Políticas Lingüísticas. Coordinador: Mg. Miguel Angel Verón
18:00 hs - SAJONIA (ASUNCIÓN) - En el CEMUPE (Mayor Martínez y Lázaro de Rivera)
Debate: El Guarani en los medios de comunicación. Coordinadora: Lic. Ernesta Martínez
* JUEVES 06 - 18:00 hs - CENTRO (ASUNCIÓN) - En el Edificio Inabanc (Manuel Domínguez e Iturbe)
Encuentro con los Káso Ñemombe’u. Coordinador: Prof. Jorge Galeano Núñez
* VIERNES 07 - 18:00 hs – VILLARRICA (GUAIRA) - Local de la Regional (Alejo García casi Cerro Kora)
Debate: Oficialización del idioma Guarani en el Mercosur. Coordinador: Mg. Paternio E. Vera
Conviene destacar que el ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI es una entidad jurídica, autónoma, civil, progresista, con carácter científico-cultural; reconocida por Ley 2574, como institución de educación superior, con autonomía y rango universitario, encargada de cultivar y difundir la Lengua y Cultura Guarani; e igualmente declarada de interés cultural educativo por el Viceministerio de Cultura MEC, según Resolución Nº 21/97. El ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI desarrolla Cursos de Lengua Guarani y actividades de promoción cultural en 100 Distritos de los Departamentos de Concepción, San Pedro, Cordillera, Guaira, Ka’aguasu, Ka’asapa, Itapúa, Misiones, Paraguari, Alto Parana, Central, Ñe’êmbuku, Amambay, Kanindeju, Presidente Hayes, y Boquerón.
DAVID A. GALEANO OLIVERA,
Director General del ATENEO
Visite nuestra página en Internet: www.ateneoguarani.edu.py