Blogia

Guarani

AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI 2009: CUARTA ETAPA

PROPUESTA DEL ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI EN EL FORO DE POLÍTICAS LINGÜÍSTICAS DEL PARAGUAY 2009 (EN GUARANI)

Agosto, Mes del Idioma Guarani 2009: Tercera Etapa

SADY Y TEÓFILO ACOSTA EN EL ATENEO Y VISITA DE ALUMNOS DEL COLEGIO STELLA MARYS

Sociolinguista japonés en el ATENEO y Power Point educativos en Guarani

Sociolinguista japonés en el ATENEO y Power Point educativos en Guarani

Aniversario del extraordinario poeta paraguayo: Emiliano R. Fernández

Emiliano R. Fernández

El 8 de agosto de 1894 nació en Yvysunu (Guarambare) el más grande poeta paraguayo de todos los tiempos: Emiliano R. Fernández. Este es el homenaje del ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI para él, en "Guarani Ñe'ê".

David Galeano Olivera

ateneoguarani@tigo.com.py


Emiliano R. Fernández

Heñoi'akue Yvysunu, Guarambarépe, ára 8 jasypoapy 1894-me. Itúva herava'ekue Silvestre Fernández ha isýkatu Bernarda Rivarola. Mitâmbo'ehaópente (escuela) oikejepe. 1914 guive ohai iñe'êpoty. Oho oñorairôvo ñane retâ rayhupápe Chako ñorairôme. Upe ñorarirô aja, ary 1934-me, omendákuri María Belén Lugore, Ka'akupe tupâópe. 1948-pe ojejapiva'ekue, ñemuha "Caracolito"-pe, Loma Kavara, Paraguaýpe. Upépe oñemopu'â upe rire "Stella Maris" tupâo. Omanókuri 15 jasyporundy 1949-me.

       

            Ohai: "Adios trigueña resa yvoty", "Ahakuetévo", "Aháma che chína (che la reina)", "Alborada (en tu ventana)", "a mi florcita del Paraguay", "Causa neñaña", "Asunción del Paraguay", "Arribeño purahéi", “Clavel poty pytâite", "Ko'ápe che avy'ave", "Concepción jerére", Che lucero ñemimby", "Chepochýma nendive", "Despierta mi Angelina", "En tu venta", "Guavira poty", "La cautiva", "La útlima letra", "Nde juru mbyte", "Noches del Paraguay", "Ñesûháme", "Oda pasional", "Primavera", "Pyhare amangýpe", "Retenpe pyhare", "Rojas Silva rekávo", "Salud che paraje-kue", "Siete notas musicales", "13 Tujutî", "Yvapovô poty", ha heta ambue ñe'êpoty.


ASUNCIÓN DEL PARAGUAY

I

Ndaikuaái ojehúva chéve cheko’ënte sapy’a

Che ygue yguerei rasaitéma ndavy’ái...

Ama’ë y Paraguaýre che resa angáko ikä

Ajuségui rohecha, Asunción del Paraguay.

II

Ymaitéma ku guyráicha aikove iñapytïmby

Iñañáva tekove che pepo anga oikytï

Noguahëiva che rendápe peteï ára tory

Chepejúva’erä po’ápe chereru rohechami

III

Ága péina Ñandejára “iporämante” he’i

Ha peteï guyra’imi cherendápema ojokuái

Cherupívo ipepo ári chereru rohechami

Amano mboyve jaíre, Asunción del Paraguay

IV

Nendivéma cheko’ëvo che pytu arumijey

Chepeju yvytu ambue noguahëivami amoite

Omymýi che py’apy, oikovéma che ruguy

Oje’omive ichugui tukumbo rapykuere

V

Aheja che rembiayhu jepevéramo ambyasy

Añandúva chejopy tekorasy chembokuerái

Aheja avei che symíme tapere ha pore’ÿ

Ajuségui nderechávo, Asunción del Paraguay

VI

Cherasy techaga’úgui iñypytü che rekove

Ha amoite javorái guýpe nahi’äi chéve amano

Ha aru che korasöme ojehýiva ku pere

Ha kyvömante ikatúne yvotýpe aipohäno

VII

Rehendúva apurahéirö rehendúva che ñe’ë

Rehendúva chepy’ambúrö che rova nderehechái

Kóina upévare aru mbykymi ajapova’ekue

Purahéi ndéve guarä, Asunción del Paraguay

VIII

Ahetüma ku jazmín ahetü ave reseda

Hyakuävu Paraguay ko yvága ja’eha

Ahetüma ku cedrón che py’a rupirupi

Iporä ndaijojahái Juan de Ayolas tapÿimi

IX

Tomimbi mbyja ko’ë tahyapu Laurel rakä

Toveve pindo rogue leömi tosapukái

Ñande sy topukavy tomboveve iñakähoja

Imembýpe tohovasa, Asunción del Paraguay.

 

13 TUJUTÏ

I

Número trece che regimiento

Tamoñarómente ojekuaa

Fortín Nanawa che campamento

La muralla viva oje’eha

II

Na tahupimi mano a la viséra

Ha tambojoja che mbarakami

Amongaraívo Nanawa trinchera

Taropurahéi 13 Tujutï

III

Aropurahéita regimiento trece

Nanawa de gloria jeroviahaite

Ha ityvyrami regimiento siete

La muralla viva mopu’ähare

IV

Ro’atamahágui tesaraietépe

Peteï ko’ëme roñeñanduka

Roheja hagua ore ra’yrépe

Pedestal de gloria oma’ë hagua

V

Oreave avei paraguayetéva

Soldado ja’érö urunde’ymi

Ndaha’éivante rojalavaséva

Noroikotevëi ñererochichï

VI

Mi comando Irra hendive Brizuela

Moköivevoi aña mbaraka

Ha el león chaqueño ijykerekuéra

Mayor Caballero ore ruvicha

VII

Cachorro de tigre suele ser ovéro

Mácho ra’yre machíto jey

Oime kuatiápe 20 de enero

Peneñongatu peë mbohapy

VIII

Oimeveva’eräku ore raperäme

Ore ra’äröva laurelty pyahu

Ojupi hagua umíva ru’äme

Regimiento trece oñekuämbopu

IX

Modelo ore pópe Tujutï ore réra

Mitä’i pyatä lampinokuete

Guyra ha yvytu oñesüpehëva

Ore rovasávo ohasa jave

X

Oikove pukúva mante ogueroviáne

Regimiento trece rapykuereta

Ha létra de óropema ojeguáne

Historia pyahu ko’ëramogua

XI

Reínte Bolivia heko ensuguýva

Ndohechamo’äi y Paraguay

Oï haperäme ipopía rasýva

Trece Tujutï kavichu pochy

XII

Kundt-ko oimo’änte yvypyro

Ojuhúta ápe pire pererï

Ha ojepo joka gríngo tuja výro

Nanawa rokëme ojoso itï

XIII

Oguahë jave 20 de enero

Iko’ëha ára vierne rovasy

Ohua’ïva’ekue a sangre y fuego

Oikepávo ápe ña Boli memby

XIV

Ko’ëtï guive ore retén dos-pe

Kundt rembijokuái ndikatúi oike

Osëgui hapére Rodolfito López

Mboka’i ratápe ohovapete

XV

Umi 105 ipo apenóva

Mbohapy hendáguio ihu’u tata

Hechapyrämi tatatï ojapóva

Ñu ha ka’aguy osununumba

XVI

Ñahenduröhína guyryry oikóva

Ndaja’eivoi jaikovetaha

Ndaipóri rupi ipy’a opopóva

Tape ndojuhúiva tembiguái ava

XVII

Ipyahë cañón ndosovéi metralla

Jáma mboka’i ha yvate avión

Ha ni upevérö ndoku’éi muralla

Omoïva’ekue Quinta División

XVIII

Ñane tïko’ö oúvo yvytúre

Cañón ha mboka ratatï nengue

Ha ojo’a ári jahecha pe ñúre

Inevujoa Boli re’öngue

XIX

Ava’i akängue ko’ápe ha pépe

Akäverakuéra omosarambi

A lo chirkaty machéte häimbépe

Ikokuepeguáicha lo mitä okopi

XX

Péichane voi aipo añaretäme

La mba’epochy ifunción jave

Ohecha, ohendúvamante ogueroviáne

Nanawa de gloria fárra karape

XXI

Otro pitopu Nanawa de gloria

Héra opytáma mandu’arämi

Oscribí chupe ipyahúva historia

Tamoñarökuéra Trece Tujutï

XXII

Tuguyeta apytépe ou la victoria

Regimiento trece-pe opukavymi

Ága ikatúma he’i la historia

Ndopamo’äiha raza Guarani

XXIII

Na taje’encuadrá mano a la viséra

Ha tamondoho che puraheimi

Amongaraíma Nanawa trinchéra

Ha che Regimiento Trece Tujutï

XXIV

Fortín Nanawa che campamento

La heroica Quinta che División

Número Trece che Regimiento

Ha solito el uno che Batallón.

Guarani idioma oficial del Mercosur: Repercusiones

AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI 2009: PROGRAMA DE LA PRIMERA ETAPA

 

 

Fernando de la Mora, 31 de julio de 2009.

N° 13.092.-

 

VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI” (Primera Etapa)

            En nombre del ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI, tengo el agrado de dirigirme a Usted, a fin de invitarle a las actividades previstas en la Primera Etapa de la VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI”, que este año se realizará en adhesión a los Actos Conmemorativos del Bicentenario de la República del Paraguay. La consigna de esta edición consiste en ocupar todos los espacios (escuelas, colegios, universidades, calles, plazas, etc), realizando actividades culturales que faciliten la participación ciudadana (festivales, conferencias, debates, concursos, jornadas, seminarios, congresos, etc). El ATENEO lleva adelante este emprendimiento anualmente, desde 1986.

            A continuación el PROGRAMA correspondiente a la PRIMERA ETAPA (01 al 07 de agosto):

 

* SABADO 0108:00 hs - EMBOSCADA (CORDILLERA) - En la Colegio Nacional San Agustín

       Debate: Oficialización del idioma Guarani en el Mercosur. Coordinadora: Mg. Lorenza Morel de Marecos

 

10:00 hs – GRAL. ARTIGAS (ITAPÚA) - En la Escuela Básica Nº 699 Vice-Presidente Sánchez

            Debate: Los desafíos del Guarani en la educación del 2.000. Coordinador: Mg. Edgar González

 

15:00 hs – SAN LORENZO (CENTRAL) - En el Local de la Regional (San Lorenzo 976 c/ Gral. Genes)

Charla: El Guarani idioma oficial del Mercosur y las políticas lingüísticas. Coordinador: Mg. Miguel A. Verón

 

16:00 hs - FERNANDO DE LA MORA (CENTRAL) - En la Sede Central del ATENEO

Debate: El Guarani en los libros publicados por el MEC. Coordinador: Mg. Paublino Carlos Ferreira

 

* DOMINGO 02 - 08:00 hs - FERNANDO DE LA MORA (CENTRAL) - En la Sede Central del ATENEO

INAUGURACIÓN OFICIAL DE LA VIGESIMOCUARTA EDICIÓN NACIONAL DE “AGOSTO, MES DEL IDIOMA GUARANI”.- CLASES MAGISTRALES.- Tema 1: “El Guarani analizado en una tesis doctoral para una universidad francesa”, Expositora: Lic. Elodie Blestel (Universidad de Rennes II, Francia); y Tema 2: “La sociolingüística y el Guarani”, Expositor: Dr. Shaw Nicholas Gynan (docente de la Universidad de Washington Oeste, EEUU). Coordinador: Mg. Paublino Carlos Ferreira

 

* LUNES 03 - 18:00 hs - ARROYOS Y ESTEROS (CORDILLERA) - En el local propio del ATENEO

            Encuentro con los Kaso Ñemombe’u. Coordinadora: Mg. Sabina Antonia Ovelar Cabrera

 

18:00 hs - CENTRO (ASUNCIÓN) - En el local de la Regional (Herrera 963 c/ EEUU)

Debate: Guarani, idioma oficial del Mercosur. Coordinadora: Mg. Selva Acosta

 

* MARTES 04 - 08:00 hs – CENTRO (ASUNCIÓN) - En el Edificio Inabanc (Manuel Domínguez e Iturbe)

Charla: Aspectos más destacados de la Cultura Guarani. Coordinador: Mg. Huber Iván Marecos

 

* MIERCOLES 05 - 08:00 hs – SAN LORENZO (CENTRAL) - En la Cooperativa San Lorenzo

                Seminario sobre Políticas Lingüísticas. Coordinador: Mg. Miguel Angel Verón

 

18:00 hs - SAJONIA (ASUNCIÓN) - En el CEMUPE (Mayor Martínez y Lázaro de Rivera)

Debate: El Guarani en los medios de comunicación. Coordinadora: Lic. Ernesta Martínez

 

* JUEVES 06 - 18:00 hs - CENTRO (ASUNCIÓN) - En el Edificio Inabanc (Manuel Domínguez e Iturbe)

Encuentro con los Káso Ñemombe’u. Coordinador: Prof. Jorge Galeano Núñez

 

* VIERNES 07 - 18:00 hs – VILLARRICA (GUAIRA) - Local de la Regional (Alejo García casi Cerro Kora) 

            Debate: Oficialización del idioma Guarani en el Mercosur. Coordinador: Mg. Paternio E. Vera

 

            Conviene destacar que el ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI es una entidad jurídica, autónoma, civil, progresista, con carácter científico-cultural; reconocida por Ley 2574, como institución de educación superior, con autonomía y rango universitario, encargada de cultivar y difundir la Lengua y Cultura Guarani; e igualmente declarada de interés cultural educativo por el Viceministerio de Cultura MEC, según Resolución Nº 21/97. El ATENEO DE LENGUA Y CULTURA GUARANI desarrolla Cursos de Lengua Guarani y actividades de promoción cultural en 100 Distritos de los Departamentos de Concepción, San Pedro, Cordillera, Guaira, Ka’aguasu, Ka’asapa, Itapúa, Misiones, Paraguari, Alto Parana, Central, Ñe’êmbuku, Amambay, Kanindeju, Presidente Hayes, y Boquerón.

 

 

 

 

 

 DAVID A. GALEANO OLIVERA,

Director General del ATENEO

ateneoguarani@tigo.com.py

dgo@paraway.net.py

 

Visite nuestra página en Internet: www.ateneoguarani.edu.py